Rhagymadrodd
Mae brech y mwnci yn glefyd firaol prin sy'n ymddangos yn debyg i'r frech wen, ond yn llai difrifol. Fe'i nodwyd gyntaf yn y 1950au mewn mwncïod. Yn ddiweddarach, yn 1970, fe'i darganfuwyd mewn bodau dynol yng Nghanolbarth a Gorllewin Affrica. Ers hynny, mae sawl achos o frech mwnci wedi digwydd yn Affrica a rhannau eraill o'r byd gan gynnwys yr Unol Daleithiau. Credir bod y firws yn cael ei drosglwyddo trwy gysylltiad ag anifeiliaid heintiedig, fel mwncïod, llygod mawr, a gwiwerod, neu trwy gysylltiad agos â bodau dynol heintiedig. Nid oes triniaeth benodol ar gyfer brech y mwnci, ond gall diagnosis cynnar a gofal cefnogol helpu i reoli'r clefyd. Yn yr erthygl hon, byddwn yn trafod y prawf gorau ar gyfer brech mwnci.
Symptomau brech mwnci
Mae symptomau brech y mwnci yn debyg i rai'r frech wen, ond mae'r afiechyd yn llai difrifol. Fel arfer 5-21 diwrnod yw cyfnod magu brech mwnci. Mae'r symptomau'n cynnwys twymyn, cur pen, poenau yn y cyhyrau, poen cefn, nodau lymff chwyddedig, oerfel, a blinder. Yna mae brech yn ymddangos, yn aml yn dechrau ar yr wyneb ac yna'n lledaenu i'r boncyff a'r aelodau. Mae'r frech yn newid ac yn mynd trwy sawl cam cyn ffurfio clafr, sydd wedyn yn cwympo i ffwrdd. Y frech fel arfer yw nodwedd fwyaf nodedig y clefyd.
Diagnosis o frech mwnci
Mae diagnosis brech mwnci fel arfer yn seiliedig ar symptomau clinigol a phrofion labordy. Fodd bynnag, nid yw symptomau clinigol brech y mwnci yn benodol i'r clefyd a gellir eu cymysgu â salwch firaol eraill fel brech yr ieir, y frech goch, a'r frech wen. Mae cadarnhad labordy, felly, yn angenrheidiol i wahaniaethu rhwng brech y mwnci a'r clefydau eraill hyn.
Profion Labordy ar gyfer Brech Mwnci
Mae nifer o brofion labordy ar gael ar gyfer gwneud diagnosis o frech mwnci. Mae’r rhain yn cynnwys:
1. Adwaith Cadwyn Polymerase (PCR): Mae'r prawf hwn yn canfod y DNA firaol yng ngwaed, meinwe, neu scabs y person heintiedig. Mae PCR yn brawf sensitif iawn a gall ganfod y firws hyd yn oed yng nghamau cynnar y clefyd.
2. Ynysu Feirws: Mae hyn yn golygu meithrin y firws o waed, meinwe, neu clafr y person heintiedig. Mae'r diwylliant yn cael ei wneud mewn labordy arbennig sydd â chyfarpar i drin y firws.
3. Seroleg: Mae hyn yn cynnwys profi am bresenoldeb gwrthgyrff i frech y mwnci yng ngwaed y person heintiedig. Mae gwrthgyrff yn nodi bod y person wedi'i heintio â'r firws.
4. Microsgopeg Electron: Mae hyn yn cynnwys archwilio'r samplau gwaed neu feinwe o dan ficrosgop electron. Gall hyn helpu i adnabod y gronynnau firws.
Prawf PCR ar gyfer brech mwnci
PCR yw'r prawf mwyaf sensitif a phenodol ar gyfer gwneud diagnosis o frech mwnci. Mae'r prawf yn canfod y DNA firaol yng ngwaed, meinwe, neu grachen y person heintiedig. Gall PCR ganfod y firws hyd yn oed yng nghamau cynnar y clefyd, cyn ymddangosiad y frech. Gwneir y prawf gan ddefnyddio swab neu sampl gwaed. Anfonir y sampl i labordy sydd â'r offer angenrheidiol ar gyfer profi PCR. Mae'r canlyniadau ar gael fel arfer o fewn ychydig oriau.
Prawf Ynysu Feirws ar gyfer Brech Mwnci
Mae ynysu firws yn golygu meithrin y firws o waed, meinwe neu grachen y person heintiedig. Mae'r diwylliant yn cael ei wneud mewn labordy arbennig sydd â chyfarpar i drin y firws. Mae'r prawf yn cymryd llawer o amser a gall gymryd hyd at bythefnos i'r canlyniadau fod ar gael. Nid yw'r prawf mor sensitif â PCR a gall roi canlyniadau negyddol ffug yng nghamau cynnar y clefyd.
Prawf Seroleg ar gyfer Brech y Mwnci
Profion seroleg am bresenoldeb gwrthgyrff i frech y mwnci yng ngwaed y person heintiedig. Gwneir y prawf gan ddefnyddio sampl gwaed. Nid yw'r prawf mor sensitif â PCR a gall roi canlyniadau ffug-negyddol yng nghamau cynnar y clefyd. Gall y prawf hefyd roi canlyniadau ffug-bositif os yw’r person wedi’i frechu yn erbyn y frech wen neu wedi’i heintio â’r frech wen yn y gorffennol.
Prawf Microsgopeg Electron ar gyfer Brech Mwnci
Mae microsgopeg electron yn golygu archwilio samplau gwaed neu feinwe o dan ficrosgop electron. Gall hyn helpu i adnabod y gronynnau firws. Nid yw'r prawf mor sensitif â PCR a gall roi canlyniadau ffug-negyddol yng nghamau cynnar y clefyd. Mae'r prawf hefyd yn cymryd llawer o amser ac nid yw ar gael yn eang.
Casgliad
I gloi, mae brech mwnci yn glefyd firaol prin sy'n gofyn am ddiagnosis cynnar a gofal cefnogol. PCR yw'r prawf mwyaf sensitif a phenodol ar gyfer gwneud diagnosis o frech mwnci. Nid yw profion ynysu firws a seroleg mor sensitif â PCR a gallant roi canlyniadau ffug-negyddol yng nghamau cynnar y clefyd. Nid yw microsgopeg electron ar gael yn eang ac mae'n cymryd llawer o amser. Felly, argymhellir defnyddio PCR fel y prawf sylfaenol ar gyfer diagnosis brech mwnci.